Het is altijd moeilijk om gevoel over te brengen. Dat is het al als je iemand iets vertelt in persoon. Dan ziet de persoon jouw gezichtsuitdrukking, je lichaamshouding en hoort de intonaties van je stem Over de telefoon is dat nog moeilijker omdat de ander slechts kan afgaan op je stem. En als je een shareyourstory.weblog hebt is dat zelfs nog moeilijker door het gebrek aan intonatie, pauzes, en benadrukkingen die je in je woorden kan leggen.

Vorige week begon met de dag waar elke week mee begon. Maandag. Deze dag bedachten Jacintha en ik om iets aan familie te doen. Wij wilde naar mijn oma Heloise Christina Heckbert aka `Wiesje´. Wiesje is de moeder van mijn vader en stond hoog op onze verlanglijst. Jacintha moest die dag werken dus wij hebben in de middag afgesproken in `klein Nederland´ (wat dit is zal ik nog wel een keer uitleggen).
Na heerlijk gegeten te hebben zijn we tegenover het café waar wij zaten een heerlijke ruiker (=boeket) gaan kopen voor Wiesje. Want we kunnen natuurlijk niet met lege handen aankomen. Met een prachtige ruiker die voornamelijk bestond uit paarskleurige bloemen liepen wij richting bus PKS. Langs Palmentuin, Tourist information centre, het onafhankelijkheidsplein, Waterkant tot aan mijn oom Eric.
Eric is de tweeling broer van mijn vader en dus 1 van de 7 kinderen van mijn oma Wiesje. Het is een vriendelijke simpele man die soft en water verkoopt vanuit een koelbox die op een tafel staat en snoepgoed van uit een soort van grote theedoos met verschillende vakken. Dit doet hij van af een druk kruispunt aan het water. Eric doet dit al jaren. Toen wij in 2001 in Su waren stond hij al op dezelfde plek en verkocht hij dezelfde artikelen. Destijds was dat een echte A-lokatie. Omdat toen was er nog geen Wijdenbosch brug. Deze brug is vernoemd naar de initiatiefnemer en destijds zittende president. Deze brug is de noord-zuidlijn van Suriname. Het is een prachtig idee dat in de uitvoering der mate veel haken en ogen heeft dat het bijna onuitvoerbaar is. En net als bij de noord-zuidlijn koste dit project vele malen meer dan men had gedacht en stortte Suriname bijna in de financiele afgrond. Voor de komst van deze brug verplaatste men zich van Paramaribo naar Commewijne, dat aan de andere kant van de Suriname rivier ligt, met de pond. Deze pond verplaatste duizenden mensen per dag van Paramaribo naar Commewijne en terug. Daar had Eric zijn spullen staan om te verkopen. Hij was het laatste wat mensen zagen als ze Paramaribo verlieten en het eerste wat zij zagen als zij Paramaribo in kwamen. De komst van de Wijdenbosch brug betekende het einde van de pond en dus het einde van de toplocatie van mijn oom Eric. Hij had natuurlijk een nieuwe locatie kunnen kiezen maar op de plek waar hij stond kende hij mensen en kon hij nog steeds elke dag zijn brood verdienen. Hij kon er alleen minder beleg op doen.
`He neefje!!! Fa a go? (vertaling: hoe gaat het?). We vertelde hem over de Surinaamse ambtenaren perikelen die we hebben meegemaakt. Hij moest op sommige momenten lachen om en op het volgende moment irriteerde hij zich dood aan de ambtenaren in zijn land. Hier en daar plaatste hij een onvervalste Limon-opmerking die alleen bij mijn familie voorkomt. Hij vertelde dat deze houding van de mensen werkzaam bij de overheid precies de reden is waarom hij niet naar Nederland op vakantie gaat en op bezoek bij zijn eerst geborene, Rick Rainell. We hebben gezellig gekletst maar het is tijd om door te gaan. We vertelde dat wij op weg waren naar zijn moeder en vroegen voor de zekerheid aan oom Eric gevraagd hoe wij bij oma Wiesje konden komen. Een simpele uitleg verschafte ons van verdere informatie.
We liepen verder naar de bus die in dit geval vertrekt vanaf de markt. Jacintha kende de route al omdat dit dezelfde bus is die zij moet hebben naar haar werk. De bus zat al aardig vol dus wij gingen naast de buschauffeur helemaal voorin zitten. Vanaf die plek heb je een goed overzicht over het verkeer en zie je des te beter de totale anarchie op de weg. Voor een land waarin alles rustig gaat en `tamara-tamara´(vertaling: morgen-morgen) het hoofdmoto lijkt te zijn, is het vreemd om te merken dat achter het stuur iedereen haast heeft. (waarschijnlijk omdat ze al te laat zijn) Aangezien we toch naast hem zaten knoopte wij een gesprek aan met de buschauffeur. Door ons Nederlandse accent moesten we alles 3X zeggen voordat het begrepen werd. Ook het vele gebruik van beeldspraak is vaak een opstakel in de communicatie met de plaatselijke bevolking.
“Hier moeten we zijn. Bij het hek” zei Jacintha. Voor dat we op de bel konden drukken om aan te geven dat we wilde uitstappen was de buschauffeur al opzoek naar de beste plaats waar hij ons kon afzetten. We stapte uit, staken de straat over en daar was het dan. We stonden voor het hek…… van de begraafplaats. Mijn oma Wiesje is namelijk in 2005 overleden op 81 jarige leeftijd.
In 2001 zijn we met mijn ouders bij haar op bezoek geweest. Ik weet nog dat we daar aan kwamen bij een huis van hout, spaanplaten en golfplaten. Aan mijn vader was te zien dat hij `mixed feelings´ had. Dit was het huis waar hij in is opgegroeid en geweldige herinneringen aan had. Maar het stond in schril contrast met het luxueuze huis dat hij nu bewoont. Mijn ouders liepen als eerst het erf op en Jacintha en ik hobbelde daar achteraan. Oma Wiesje deed de deur open en zag mijn vader. Die had ze al lange tijd niet gezien. De laatste keer was toen ze met vakantie was in Nederland en dat zal wel een jaar of 12-15 daarvoor zijn geweest. Mijn vader kreeg een brasa (vertaling: knuffel) en mijn moeder ook. Voor dat ze mij een brasa wilde geven wilde ze mij eerst in haar opnemen. Ze bekeek me van top tot teen. “Je bent groot geworden, hoor. Ik weet nog dat je hier kwam toen je klein was.” De helft hiervan is waar. Ik ben idd groter geworden dan de laatste keer dat ze me heeft gezien maar ik ben daar nog nooit eerder geweest. Mijn vader had het door en legde uit dat ik niet Raoel, mijn 6 jaar oudere broer, was. Waar zij vervolgens op reageerde met “Ik ken deze niet, hoor”. Mijn vader legde uit dat de laatste keer dat zij in Nederland was zij mij al heeft gezien. O JA!!!!! En ik kon mijn brasa in ontvangst nemen.
Nu, acht jaar later, sta ik niet voor dat krakkemikkige huisje waar bij elke foto en kamer mijn vader een apart verhaal kon vertellen maar voor een hek van de grootste begraafplaats van Suriname. Naast het hek stond een bordje `Melden bij de beheerder´. De beheerder was in geen velde of wegen te bekennen. We werden aangesproken door een man die sliste. Hij zag er een beetje uit als de plaatselijke buurt zwerver. Hij vertelde ons dat de beheerder er niet was en dat we alvast vooruit konden lopen en dat hij er zo aankwam. OOOOOOKKKKEEEE!? We wisten niet wat deze man van ons verwachte en we liepen onzeker schuifelend vooruit. Een aantal mensen die dit aanschouwde van buiten de kantine die op het terrein staat verzekerde ons dat hij echt zo er aan zou komen. Dit was niet perse een geruststellende mededeling. De `buurtzwerver´ kwam inderdaad naar ons toe en legde uit dat hij op de begraafplaats werkte. Hij vertelde dit met dermate veel trots en glimlachend dat dit ons geruststelde. Hij vroeg wie wij zochten, wanneer deze persoon is overleden en of de persoon is begraven in zand of in kelder. `In zand´ wil zeggen dat iemand is begraven onder de grond met een simpele grafsteen. Kelder is dat er niet gewoon een gat in de grond is gegraven maar dat deze is ondersteund door betonnen muren. Daar op staat dan weer een tombe.
Bedenkend hoe oma Wiesje heeft geleefd (simpel en met weinig luxe) zeiden wij meteen ZAND! Na een tijdje gezocht te hebben met z´n drieën en haar niet gevonden te hebben heb ik mijn vader gebeld en die vertelde dat ze in een kelder is begraven en dat er een bijbel op het graf zat.. De kelders zitten helemaal aan de andere kant van de begraafplaats. Het was een helse zoektocht waar we toch meer dan een half uur mee bezig zijn geweest maar we zijn geslaagd in onze intenties. Wij zochten naar een kelder graf met een bijbel als grafsteen. Wat bleek is dat er een bijbel lag op het graf.
Daar sta je dan…voor een graf… en nu? Het graf was een beetje vies. Er zat wat aarde op. Meneer Roosblad, de op de begraafplaats werkende buurtzwerver, haastte zich om een emmer water te halen. Binnen no time was hij terug en wilde het graf schoonmaken. Hij gaf mij de doek en nam zelf de borstel ter handen. “Praat maar tegen d´r. Ze hoort je wel” zei Roosblad. Het was hem dus ook opgevallen dat ik sinds ik voor het graf sta nog geen woord heb uitgesproken. Ik heb heel vaak een grote mond, ik ben niet bang om voor grote groepen te spreken en ben, al zeg ik het zelf, verbaal sterk en kan soms beter goochelen met woorden dan de zoon van Herman Renz met ballen. Maar nu….. Ik begin maar ijverig Roosblad mee te helpen met het graf schoon te maken. Als eenmaal het graf schoon is leg ik de ruiker er op en staar samen met Jacintha stilzwijgend voor een paar minuten ernaar. Om ons heen is complete stilte. Een enkele traan ontsnapt uit mijn oog en rolt over mijn wang.
“Ring ring” mijn vader belt op om te vragen of we het gevonden hebben. “ja” antwoord ik en vraag hem of James toevallig op dezelfde begraafplaats ligt. (zie verhaal James Alfred Winter) Hij denkt het wel. We vertellen Roosblad de naam en datum van James en hij wist nog precies waar die lag. Slechts drie rijen verder en vier graven naar links. Twee mensen die elkaar tijdens het leven niet of nauwelijks hebben gekend waar ik uit voort ben gekomen liggen nu hier, nog geen 20 meter uit elkaar…. Voor eeuwig.
Waar oma Wiesje´s kelder prachtig met roze tegels is afgewerkt is dat van James niet meer dan een betonblok met een houten kruis waar zijn naam, geboortedatum en sterfdatum opstaan. Voor hem geen ruiker. Wel 1 van zijn vele,vele kleinkinderen aan zijn graf. Na een paar minuten hier te hebben stilgestaan is het tijd om te gaan. We geven opweg naar buiten Roosblad nog geld voor een djogo (liter bier) voor alle moeite die hij voor ons heeft gedaan. We lopen de poort uit en wachten op een bus. We hebben stil gestaan bij de dood en gaan nu weer verder.